Letterhoogte en leesbaarheid: hoe groot moet lichtreclame zijn?
Delen
Hoe groot moet lichtreclame zijn, zodat klanten hem echt lezen? Het meest gehoorde antwoord in de reclamewereld is een eenvoudige vuistregel. Die werkt goed, zolang je weet waar de grenzen liggen: bij kleine letters, dunne lettertypes, een schuine kijkhoek en bij uitvoeringen die pas vanaf een bepaalde letterhoogte gebouwd kunnen worden. Hier vind je de regel, rekenvoorbeelden en de minimale hoogtes voor elke soort verlichting. Welke uitvoering in principe bij je locatie past, zie je in het overzicht van alle soorten gevelreclame en lichtreclame.
Kort samengevat
Als vuistregel geldt: ongeveer 1 cm letterhoogte per meter leesafstand. Moet je bord vanaf 20 m goed leesbaar zijn, plan dan letters van ongeveer 20 cm hoog. Bij kleine letters telt de hoogte van de "x". Dunne lettertypes, weinig contrast en een schuine blik op de gevel vragen om meer. Frontverlichte doosletters beginnen bij ongeveer 15 cm, letters met front- en haloverlichting bij ongeveer 10 cm.
De vuistregel: 1 cm per meter leesafstand
De regel komt uit de praktijk van reclamemakers en is bewust ruim opgezet. Hij beschrijft niet vanaf wanneer je een woord nog net kunt ontcijferen, maar vanaf wanneer het ontspannen leesbaar is. Dat is precies wat je wilt: een voorbijganger beslist in twee, drie seconden of hij blijft staan.
Helemaal uit de lucht gegrepen is hij niet. De Duitse norm DIN 1450 over leesbaarheid rekent weliswaar niet in centimeters per meter, maar via de gezichtshoek in boogminuten, en neemt sinds de herziening de x-hoogte in plaats van de hoofdletterhoogte als referentie. Het principe is hetzelfde: twee keer zo ver weg betekent twee keer zo groot.
Leerzaam is een bevinding van de Amerikaanse Sign Council. Hun studie naar parallel gemonteerde borden laat zien dat gevelborden die je alleen schuin van opzij ziet, ongeveer drie keer zo grote letters nodig hebben als borden die direct naar je toe gericht zijn. Omgerekend komt de studie voor gevelborden uit op ruim 0,8 cm per meter, dus vrijwel precies op onze vuistregel. Onderzocht werden automobilisten. Voor voetgangers, die langzamer gaan, zit de regel daarom eerder aan de veilige kant.
Rekenvoorbeelden: leesafstand en letterhoogte
| Plek | Leesafstand | Letterhoogte (ca.) | Geschikte uitvoeringen |
|---|---|---|---|
| Receptiebalie, wachtkamer | 3 m | 3 cm | Freesletters, LED-neon, haloletters met een krachtig lettertype |
| Gang, etalage van binnenuit | 5 m | 5 cm | Freesletters, LED-neon |
| Winkelpui in het voetgangersgebied | 10 m | 10 cm | Front- en haloverlichting, LED-neon, lichtbak |
| Winkelstraat, overkant | 20 m | 20 cm | Frontverlichte doosletters, lichtbak, uithangbord |
| Gevel aan een hoofdweg | 30 m | 30 cm | Frontverlichte doosletters, lichtbak |
| Bedrijventerrein, autodealer, dakrand | 50 m | 50 cm | Frontverlichte doosletters |
De hoogte heeft betrekking op hoofdletters. Schrijf je in hoofd- en kleine letters, dan moet de x-hoogte, dus de hoogte van "a", "e" of "x", de waarde uit de tabel halen.
Hoe breed wordt de tekst?
De hoogte is maar de helft van de berekening, want de gevel heeft een vaste breedte. Een bruikbare schatting, eveneens van de Amerikaanse Sign Council: bij gemiddelde lettertypes is een regel ongeveer zo lang als de letterhoogte maal het aantal tekens, spaties meegerekend.
Een café met de naam "Koffiehuis" heeft 10 letters. Bij 20 cm hoogte heeft de tekst dus ongeveer 2 m breedte nodig, bij 30 cm ongeveer 3 m. Past dat niet op het gevelvlak, dan zijn er verschillende uitwegen: een smaller lettertype, een kortere tekst of een tweede bord, bijvoorbeeld een uithangbord dat je vanuit de lengte van de straat ziet.
Zo meet je de leesafstand goed
Bepalend is de afstand waarop klanten je bord moeten kunnen lezen, niet de afstand waarop ze het nog net herkennen. Ga staan waar je klanten echt staan of lopen: aan de overkant van de straat, bij het verkeerslicht, op de parkeerplaats. Meet de afstand met een kaartapp of stap hem af.
Onze tip: print de tekst op de geplande hoogte op papier, plak hem met schilderstape op de gevel en loop naar je meetpunt. Twee minuten werk, en je ziet meteen of het formaat volstaat. Veel mensen merken dan dat het gewenste formaat van dichtbij groot leek en op 20 m afstand ineens klein.
Wat de leesbaarheid verder beïnvloedt
Lettertype. Een krachtig, open schreefloos lettertype is op dezelfde afstand duidelijk beter leesbaar dan een dun handschrift of een letter met fijne schreven. Bij zeer fijne lettertypes is een minimale lijndikte nodig, die we in het ontwerpvoorbeeld controleren.
Hoofdletters. Een tekst in alleen kapitalen oogt krachtig, maar is moeilijker te lezen dan gemengde schrijfwijze. De Amerikaanse Sign Council rekent voor alleen hoofdletters met ongeveer 15% meer hoogte.
Contrast en licht. Frontverlichte doosletters stralen over het hele lettervlak en zijn op 50 m en meer leesbaar. Haloletters ogen zachter; hun halo tekent de letters alleen na en heeft daarvoor een lichte, matte muur nodig. Bij een lichtbak blijven donkere printvlakken 's avonds donker, lichte lichten mee op. En te veel licht is ook niet goed: oogt een frontverlicht bord in een rustige straat te fel, dan verlaagt een dimmer de helderheid.
Kijkhoek. Een bord aan de gevel zie je meestal schuin van opzij, een uithangbord staat haaks op de straat en laat zich frontaal zien. Daarom kan een uithangbord vaak toe met kleinere letters dan het gevelvlak erboven.
Minimale hoogtes per soort verlichting
Naast de leesbaarheid is er een tweede ondergrens: sommige uitvoeringen laten zich onder een bepaalde letterhoogte gewoonweg niet zinvol bouwen. De waarden zijn richtwaarden; het lettertype verschuift ze naar boven of naar beneden.
| Uitvoering | Vanaf welke hoogte | Wat er daaronder gebeurt |
|---|---|---|
| Frontverlichte doosletters | ongeveer 15 cm | Kleinere extra regels als freesletters of print |
| Front- en haloverlichting | ongeveer 10 cm | Pure haloletters of LED-neon |
| Haloletters | afhankelijk van de lijndikte | Zeer dunne lijnen werpen nauwelijks licht, we stellen een aanpassing voor |
| LED-neon | afhankelijk van lettertype en formaat | Fijne tekst en details worden met UV-print op het acryl aangebracht |
| Freesletters | ongeveer 3 cm | Folie, bijvoorbeeld voor openingstijden op glas |
| Lichtbak | geen ondergrens voor het licht | Tekst zit als print op het front, alleen de leesbaarheid telt |
Bij 3D-letters komt de diepte erbij: binnen volstaat 1–3 cm, aan de gevel is 5–10 cm nodig, anders ogen de letters van een afstand plat. Hoe dieper de letter, hoe krachtiger het lettertype moet zijn.
Wat dat concreet voor jouw logo betekent, dus welke delen bij jouw formaat oplichten en welke geprint worden, legt de gids welke elementen lichten op uit.
Veelgestelde vragen
Hoe groot moet een logo bij de receptie zijn?
Bij de receptie lees je meestal van 3–5 m, dus volstaat ongeveer 3–5 cm voor de tekst. Het logo zelf mag groter zijn, want het moet indruk maken en niet alleen leesbaar zijn. Het midden van het logo zit meestal iets boven ooghoogte, zodat de balie het niet afdekt. Welke uitvoeringen geschikt zijn voor de receptie, laat de gids receptieborden en logowanden zien.
Geldt de vuistregel ook voor lichtbakken?
Ja, voor tekst op een lichtbak geldt dezelfde regel van ongeveer 1 cm letterhoogte per meter leesafstand. Let daarnaast op het contrast, want donkere vlakken blijven 's avonds donker. Of een lichtbak of losse letters beter bij je gevel passen, vergelijkt de gids lichtbak of doosletters.
Heb ik voor een groot bord een vergunning nodig?
Dat hangt af van je gemeente; voor gevelreclame is vaak een omgevingsvergunning nodig. Informeer vóór je bestelling even bij de gemeente. Waar je op moet letten, legt onze gids over de vergunning voor gevelreclame uit.
Het formaat vooraf op je eigen gebouw zien
Getallen helpen bij het plannen, maar overtuigen pas op beeld. Stuur ons een rechte foto van je gevel of muur, het liefst met een bekende maat zoals de breedte van de deur, en je logo. Je krijgt een gratis digitaal ontwerpvoorbeeld dat je bord op schaal aan je gebouw laat zien. De varianten met front- en haloverlichting vind je bij de doosletters met LED.
Er wordt pas geproduceerd na jouw goedkeuring, daarna duurt het ongeveer 2–3 weken. Bevestigingsmateriaal zit erbij, en heb je geen monteur, dan helpen we je een bedrijf bij jou in de buurt te vinden.